Zaparcia w ciąży

1

Sposoby na zaparciaChoć nie wiążą się z większymi zagrożeniami, budzą niepokój i powodują duży dyskomfort. Na zaparcia w ciąży, bo o nich mowa, cierpi średnio co druga kobieta ciężarna. Jest to wstydliwy problem, dlatego kobiety rzadko się przyznają, że cierpią na zaparcia. Jak pokazują statystyki, zaparcia są najczęstszą dolegliwością ze strony układu pokarmowego. Ich rodzaje i przyczyny są różne – czynniki zewnętrzne, choroby, zaburzenia hormonalne, zaburzenia elektrolitowe i inne. Jakie są przyczyny zaparć w ciąży i jak można sobie z nimi radzić domowymi sposobami?

Co to są zaparcia?

Zaparcia, inaczej zatwardzenia, nie są chorobą samą w sobie, lecz raczej zaburzeniem układu pokarmowego. Określane są jako zmniejszenie częstotliwości wypróżniania się lub trudności w oddawaniu stolca. Zaparcia mogą występować u każdego – bez względu na wiek czy płeć – lecz o wiele częściej dotyczą kobiet w okresie ciąży. Osoby cierpiące na zaparcia odczuwają ucisk i pełność w jamie brzusznej, miewają bóle głowy, bóle brzucha, są ociężałe i senne. W większości przypadków przyczyną zaparć jest nie tyle spowolniona perystaltyka jelit, co zablokowanie kału na ostatnim odcinku jelit, w odbytnicy. O zaparciach można mówić wtedy, gdy oddawanie stolca jest utrudnione i bolesne (kał jest twardy, zbity, suchy) albo gdy wypróżnienia zdarzają się rzadziej niż raz na 2-3 dni. Wyróżnia się różne rodzaje zaparć.
Zaparcia nawykowe – nazywane inaczej czynnościowymi. Nie wiążą się z żadnymi zmianami anatomicznymi. Czynnikami warunkującymi ten typ zaburzeń jest zwolnienie ruchów perystaltycznych jelit. Sprzyja temu mała aktywność fizyczna, nieregularne spożywanie pokarmów, dieta pozbawiona błonnika, a także stany napięcia nerwowego. Leczenie zaparć nawykowych jest długotrwałe i wymaga uregulowania trybu życia. Jeżeli zaparcia występują przez dłuższy czas (ponad 2 tygodnie) lub często powracają, trzeba koniecznie skonsultować się z lekarzem. Trzeba wyjaśnić, dlaczego jelita nie pracują tak, jak powinny i wybrać odpowiedni sposób leczenia. Nie próbujmy leczyć się sami (zwłaszcza w ciąży), popijając środki przeczyszczające. Pamiętajmy, że o zaparciu czynnościowym można mówić dopiero wtedy, gdy zostaną wykluczone inne przyczyny.
Zaparcia ostre – kiedy zmieniamy miejsce pobytu, wyjeżdżamy na urlop, jednym słowem zmieniamy nagle styl życia, bardzo prawdopodobne, że u większości osób chwilowo zmieni się perystaltyka jelit, które są bardzo wrażliwe i reagują na wiele zewnętrznych czynników. Wówczas pojawić się może tzw. zaparcie ostre. Jest ono zazwyczaj przejściowe i już po kilku dniach organizm sam powraca do normalnego funkcjonowania. Ostre zaparcia mogą też wystąpić po zmianie leków, mogą być spowodowane hormonami, stąd często problemy z wypróżnianiem mają kobiety w ciąży lub w okresie około-menopauzalnym.
Zaparcia przewlekłe – mogą występować w wyniku przewlekłych chorób, mających wpływ na spowolnienie motoryki jelit. Dzieje się tak w przypadku choroby nowotworowej jelita, kiedy dochodzi do zwężenia światła i zalegania mas kałowych. Podobny mechanizm ma miejsce w chorobie Leśniowskiego-Crohna, przy zrostach pooperacyjnych, a nawet wskutek guzów jajnika czy macicy. Jeśli w stolcu pokazuje się krew, barwa kału jest smolista albo oddawane stolce mają ołówkowy kształt, należy bezzwłocznie udać się do lekarza i wykonać specjalistyczne badania. Poza zaparciami, alarmujące są również takie objawy, jak: ogólne złe samopoczucie, utrata masy ciała, brak apetytu.

Dlaczego mam zaparcia w ciąży?

Zaparcia w ciąży spowodowane są w szczególności zmianami hormonalnymi zachodzącymi w tym czasie w organizmie kobiety. Zaparcia pojawiają się najczęściej w drugim i trzecim trymestrze ciąży. Po pierwsze, podwyższony poziom progesteronu skutkuje spowolnieniem pracy jelit, stąd problemy z oddawaniem stolca. Po drugie, macica powiększa się, napiera coraz bardziej na narządy wewnętrzne, w tym jelita, dlatego ich zawartość wolniej się przesuwa. Po trzecie, przyszłe mamy cierpiące na anemię przyjmują często preparaty z żelazem dla odbudowania poziomu czerwonych krwinek, a jak wiadomo, żelazo ma właściwości zaciskające.

Jeżeli kał ma zwartą konsystencję i jest twardy, wypróżnienie może okazać się trudne i bolesne. Zalegające w jelitach masy kałowe mogą przyczyniać się do bólów brzucha, powodują wzdęcia i gazy. Długie przerwy między wypróżnieniami są nie tyle niebezpieczne, co niekomfortowe i mogą prowadzić do powstania żylaków odbytu. Hemoroidy to często następstwo zatwardzeń w ciąży.

Co na zaparcia w ciąży?

W ciąży nie wolno stosować środków przeczyszczających ani wykonywać lewatyw. Poza tym, często tylko na chwilę przynoszą one ulgę, a stosowane długotrwale zaburzają perystaltykę jelit, niszczą ich florę bakteryjną i dodatkowo wzmagają problemy zdrowotne. Tylko niektóre leki dostępne w aptece są dozwolone dla kobiet ciężarnych, ale przed ich użyciem zawsze należy skonsultować się z lekarzem. Lekarz na zaparcia może polecić laktulozę, która rozluźnia stolce, a do stosowania doraźnego – czopki glicerynowe lub inne o działaniu wyłącznie fizjologicznym (np. czopki Eva/qu®). Jeśli zaparcia w ciąży wynikają z zażywania preparatów żelaza, lekarz może przepisać inny preparat, który nie będzie wywoływał uciążliwych efektów ubocznych. By pozbyć się zaparć w ciąży, zanim sięgniesz po środki farmakologiczne, zacznij od zmian w sposobie odżywania się i w stylu życia. To znacznie zdrowsza metoda walki z zaparciami. Gdy naturalne sposoby na zaparcia nie pomogą, warto wybrać się do lekarza, który może zaordynować odpowiednie leczenie.

Dieta na zaparcia

W celu rozluźnienia konsystencji stolców, warto pić dużo wody. Najlepiej, by była to niegazowana woda mineralna o niskim zmineralizowaniu. Każdego dnia należy wypijać przynajmniej 6 szklanek płynów, z czego większość powinna stanowić właśnie woda. Zapobieganiu zaparciom w ciąży służą również świeżo wyciskane soki. Dobrze, gdy zawierają drobiny miąższu, ponieważ jest to dodatkowa porcja błonnika, a jak wiadomo, błonnik ułatwia przesuwanie się treści w jelitach. Warto zasmakować w sokach wyciskanych z surowych warzyw. Szczególnie skuteczny w walce z zaparciami może okazać się sok z buraków. Czarną herbatę warto zamienić na herbatki owocowe. Czarna herbata zmniejsza bowiem bilans płynów w organizmie, ponieważ ma działanie moczopędne. Jeśli zatwardzenie występuje najczęściej rano, można wypijać na czczo po przebudzeniu się szklankę letniej wody z sokiem z cytryny i łyżeczką miodu.

W diecie należy unikać pokarmów o właściwościach zapierających, m.in. białego ryżu, gotowanej marchwi, bananów, czarnych jagód, tartych, gotowanego czy prażonego jabłka, kakao, czekolady. Warto wybierać za to surowe umyte warzywa i owoce, takie jak: jabłka (całe, a nie starte), śliwki (mogą być zarówno świeże, jak i suszone), morele, brzoskwinie, kiwi, mandarynki, czereśnie, kapusta (świeża i kiszona), brokuły, buraki, warzywa strączkowe (gdy nie ma problemów ze wzdęciami). Warzywa i owoce należy jeść pięć razy dziennie. Perystaltykę jelit poprawią również owoce suszone (śliwki, morele, figi, rodzynki, żurawina) orzechy włoskie i migdały. Można również garść suszonych śliwek namoczyć w wodzie i wypić razem z owocami. Taki kompot z suszu doskonale oczyszcza organizm i redukuje problem zaparć.

W diecie na zaparcia nie może zabraknąć pełnoziarnistych produktów zbożowych: razowego chleba, makaronu z pełnego ziarna, grubych kas (kasza gryczana, pęczak), płatków pszennych, płatków owsianych, otrębów, płatków jęczmiennych. Jeść należy regularnie, w ustalonych odstępach czasu, bez pośpiechu – najlepiej 5 razy dziennie. Posiłki powinny być częste, lecz niezbyt duże. Ostatni posiłek w ciągu dnia należy zjadać nie później niż 3 godziny przed snem. Warto pilnować, by w każdym posiłku znalazło się coś zbożowego (pieczywo, makaron, kasza, płatki, muesli), warzywo albo owoc. Wystrzegać się trzeba potraw tłustych, smażonych i wysoko przetworzonych, które bywają smaczne, ale są ciężkostrawne. W okresie ciąży należy też ograniczyć słodycze. Jeśli przychodzi nam ochota na coś słodkiego, zamiast batonika sięgnijmy np. po ciastko owsiane. Cukier wzmaga fermentację w jelitach i może powodować bolesne wzdęcia, a te przy zaparciach są wyjątkowo dokuczliwe. W celu unormowania pracy jelit można raz dziennie zjadać jogurt probiotyczny ze szczepami bakterii przeciwdziałającymi zaparciom lub sięgać po produkty z kwaszonego, niesłodzonego mleka (maślanki, kefiry).

Domowe sposoby na zaparcia

Ciąży nie warto spędzać na leżąco. Choć ostatnie miesiące ciąży nie są lekkie dla przyszłej mamy (brzuch rośnie do znacznych rozmiarów), to jeśli nie ma żadnych przeciwwskazań zdrowotnych, należy zmusić się do aktywności fizycznej. Odpowiednie dla kobiet w ciąży są: codzienne spacery, powolny marsz, nordic-walking, joga, pływanie. Ruch nie tylko dotlenia dziecko i pozytywnie wpływa na kondycję mamy, ale też wspomaga perystaltykę jelit i skutecznie zapobiega gazom, wzdęciom oraz zaparciom. Oprócz aktywności fizycznej, warto też wypróbować domowe sposoby na zatwardzenie, a należą do nich:
• picie herbaty z moczonych w gotującej się wodzie liści malwy lub mniszka lekarskiego,
• aromaterapia dodanymi do kąpieli kilkoma kroplami olejku pomarańczowego,
• picie herbat ziołowych: imbirowej, rumiankowej, z kopru włoskiego, z melisy,
• picie naparu z zalanych wrzątkiem rodzynek lub suszonych śliwek,
• dodawanie do sałatek otrębów,
• picie jednej łyżeczki melasy dziennie,
• spożywanie rozdrobnionych nasion i łupin babki jajowatej,
• regularne zjadanie 5-6 suszonych śliwek przed snem,
• wypijanie zagotowanego siemienia lnianego (½ łyżeczki siemienia wsypujemy na szklankę wody, zalewamy wrzątkiem i odstawiamy na 2 godziny, pijemy tuż przed snem lub z rana przed śniadaniem).
W czasie ciąży nie wolno stosować na zaparcia oleju rycynowego, powszechnie stosowanego jako środek przeczyszczający, ponieważ może powodować groźne powikłania i poronienia!

Poza tym, przy problemie zaparć nie wolno ignorować parcia na stolec i kiedy poczujemy potrzebę załatwienia się, należy jak najszybciej skorzystać z toalety. Warto również zadbać o poczucie prywatności w ubikacji. Czasami za zaparcia odpowiadają również czynniki psychologiczne, stres czy presja załatwiania się w pośpiechu. Co prawda sposoby na zaparcia są różne, mniej lub bardziej skuteczne, ale należy stosować tylko te, które są bezpieczne dla mamy i dziecka. Dostępne w aptekach leki na zaparcia nie są polecane kobietom ciężarnym, ponieważ mają działanie drażniące, mogą zaburzać gospodarkę wodno-elektrolitową organizmu i szkodzić dziecku. Leczenie zaparć w ciąży musi być skonsultowane i ustalone z lekarzem!

 

Podziel się dalej.

O autorze

1 komentarz

  1. codziennie rano na czczo wywar z siemienia lnianego i kilka litrów płynów w ciągu dnia! Najważniejsze, żeby dobrze się nawadniać przez cały dzień, wyrobić w sobie nawyk sięgania po butelkę wody. Na początku może iść opornie, ale po pewnym czasie wkrada się automatyzm :) Jako że w ciąży wszelkie ziółka i większość tabletek odpada, polecam czopki eva/qu, delikatne i działające dosłownie w kwadrans. Tym sposobem można dotrwać do szczęśliwego końca :-)

Dodaj odpowiedź